ยังเป็นประเด็นร้อน ที่เปรียบเสมือนเป็นหนามยอกอก “ระบอบสีน้ำเงิน” ทั้ง “รัฐบาลอนุทิน ชาญวีรกูล” ภายใต้การนำของ พรรคภูมิใจไทย (ภท.) และ สมาชิกวุฒิสภา (สว.) ที่อยู่ในเครือข่ายประมาณ 100 กว่าคน…โดยเฉพาะเรื่องที่เกี่ยวกับสำนวน “คดีฮั้ว สว.” ที่กำลังเป็นเรื่องเป็นราว
แม้ คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จะมีมติเห็นควรส่งผู้ถูกล่าวหา ต่อศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งเพื่อพิจารณา รวมทั้งหมด 77 ราย ในข้อกล่าวหาที่ 3-7 เท่านั้น ขณะที่ข้อกล่าวหาที่ 1-2 ไม่มีผู้ใดผิด เท่ากับว่า ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งในพรรคการเมือง กรรมการบริหารพรรค (กก.บห.) หรือ สส. ถูกชี้มูลความผิดแต่อย่างใด โดยมี สว.ที่อยู่ระหว่างดำรงตำแหน่งจำนวน 26 คน มีความผิดตามข้อกล่าวหาที่ 3 ซึ่งต้องส่งไปยังศาลฎีกาพิจารณาเช่นกัน
แต่ที่กลายเป็นเรื่องขึ้นมา และเป็นเรื่องที่มีการถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง หนีไม่พ้นประเด็น “กกต.” เตรียมส่งคำร้องไปที่ “ศาลรัฐธรรมนูญ” (รธน.) เพื่อขอให้ตีความอำนาจของ “ศาลฎีกา” ในการไต่สวนคำร้องของ “อดีตผู้สมัคร สว.-ผู้สอบตกเลือก สว.” กรณีคุณสมบัติในการรับสมัคร หลัง “2 สว.” คนสำคัญใน จ.อำนาจเจริญ อย่าง “แดง กองมา” และ “สมพาน พละศักดิ์” กำลังเข้าสู่กระบวนการไต่สวน แม้จะพ้นการวินิจฉัยของ กกต.ไปแล้วไปแล้วก็ตาม
โดยมีรายงานว่า กกต. มีมติ 5 ต่อ 2 เสียง เพื่อขอให้พิจารณาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่ และอำนาจของ กกต.ตาม รธน.มาตรา 210 (2) ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดให้มีการเลือก สว.
สำหรับสาเหตุหลักของการยื่นคำร้องดังกล่าว เกิดจากกรณี “ศาลฎีกา” มีคำสั่งรับคำร้องจำนวน 3 คดี โดยขอให้ศาลตรวจสอบคุณสมบัติ และลักษณะต้องห้ามของผู้สมัคร สว. รวมทั้งขอให้ทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต. ทั้งนี้ กกต.เห็นว่าการที่ “ศาลฎีกา” รับคำร้องดังกล่าว กระทบต่ออำนาจการจัดการเลือก สว.และอำนาจการวินิจฉัยของ กกต.อย่างร้ายแรง เนื่องจากผู้สมัครในคดีดังกล่าวได้ผ่านการตรวจสอบและได้รับการประกาศรายชื่อแล้ว
อีกทั้ง กกต.ได้มีคำวินิจฉัยยกคำร้องเรื่องคุณสมบัติของบุคคลเหล่านั้นไปแล้ว กกต.ซึ่งเป็นไปตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. รวมถึงยังยกคำวินิจฉัยของศาล รธน. ในอดีตมาประกอบเหตุผลด้วย จึงขอให้ศาล รธน.พิจารณาวินิจฉัยชี้ขาดใน 2 ประเด็นสำคัญ ได้แก่
ประเด็นที่ 1 ขอให้วินิจฉัยว่า กรณีที่ผู้อำนวยการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ มีคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว.ที่มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามนั้น คำสั่งดังกล่าวถือว่ามีความเป็นที่สุด โดยไม่อาจถูกตรวจสอบได้อีก เว้นแต่จะเป็นกรณีตามมาตรา 63 แห่งพ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสว. พ.ศ.2561 ซึ่งเป็นอำนาจของศาลรธน.ที่กฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะเท่านั้น
ประเด็นที่ 2 ขอให้วินิจฉัยว่าคำวินิจฉัยของ กกต.ตามมาตรา 60 วรรคสอง และ มาตรา 62 แห่งพ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสว. พ.ศ.2561 ถือเป็นที่สุด และไม่อาจมีการยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา เพื่อขอให้ตรวจสอบ หรือทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต.ซ้ำอีกได้
กกต. ยังได้ให้เหตุผลสนับสนุนว่า กฎหมายกำหนดขอบเขตอำนาจของ “ศาลฎีกา” ไว้อย่างจำกัด และไม่มีอำนาจเชิงรุก ในการริเริ่มไต่สวนการทุจริตเอง และไม่มีอำนาจเข้ามาทบทวนคำวินิจฉัยของ “กกต.” นอกเหนือไปจากคำร้องที่ “กกต.” เป็นผู้ยื่นขอให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หรือสิทธิเลือกตั้งเท่านั้น การที่ศาลฎีการับคำร้อง ที่ขอให้ตรวจสอบคุณสมบัติ หรือทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต.ที่เป็นที่สุดแล้ว จึงเป็นการก้าวล่วงอำนาจ กกต.จึงถือว่ากรณีนี้เป็นปัญหาข้อกฎหมาย เกี่ยวกับการใช้อำนาจตามรธน.ที่เกิดขึ้นแล้ว และขอให้ศาลรธน. เร่งพิจารณาวินิจฉัยชี้ขาดเป็นการด่วน
แต่หลังจากปรากฏเรื่องนี้เป็นข่าว “จรัญ ภักดีธนากุล” อดีตตุลาการศาล รธน. ออกมาให้ความเห็นว่า “ปัญหาที่จะขอให้ศาล รธน.วินิจฉัยได้นั้น ต้องเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นแล้วจริง ๆ ไม่ใช่ปัญหาที่เกิดจากความไม่แน่ใจของตัวเอง หรือเป็นปัญหาความขัดแย้ง ที่ไปชนกับองค์กรศาล เพราะมาตรา 210 (2) ของ รธน. ออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาความขัดแย้ง ระหว่างองค์กรอิสระด้วยกันเอง หรือระหว่างองค์กรอิสระกับ ครม. หรือสภาเท่านั้น”
“กกต. จะต้องยื่นคำร้องคัดค้านเข้าไปในคดีที่ศาลฎีกากำลังพิจารณาอยู่ ในฐานะผู้มีส่วนได้เสียหรือคู่กรณี จากนั้นจึงขอให้ศาลฎีกาเป็นผู้ส่งประเด็นไปยังศาล รธน. เพื่อให้วินิจฉัยตามรธน. มาตรา 212 ว่า บทบัญญัติ หรือระเบียบที่ศาลฎีกาใช้อยู่นั้น ขัดหรือแย้งต่อรธน.หรือไม่ ซึ่งต้องให้ศาลฎีกาเป็นผู้ส่งเรื่องไปเอง กกต. ไม่สามารถยื่นตรงไปยังศาลรธน.ได้” จรัล กล่าว
แต่ต่อมา “แสวง บุญมี” เลขาธิการ กกต. ได้ตอบชี้แจงข้อซักถามของ สว. ในระหว่างการประชุมวุฒิสภา ซึ่งมี 2 ประเด็นที่เป็น “กระแส” อยู่ในขณะนี้ ที่ สว.ต่างซักถามว่า 1.เกี่ยวกับข้อเท็จจริงในการยื่นคำร้องต่อศาล รธน. กรณีมีมติ 5:2 กับ 2.เรื่องคำวินิจฉัยของประธานศาลอุทธรณ์ ที่ชี้ว่า ประชาชนสามารถยื่นฟ้อง กกต. โดยตรงต่อศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบได้
โดย “แสวง” ชี้แจงว่า “ประชาชนเข้าใจผิดเกี่ยวกับมติ กกต. ที่ส่งศาล รธน. โดยที่ผ่านมา กกต. ใช้กลไกตามรธน.มาตรา 210(2) มาแล้วหลายครั้ง จึงยื่นคำร้องไปยังศาล รธน. ว่าคำวินิจฉัย กกต. เป็นที่สุดหรือไม่ ไม่ได้บอกว่า องค์กรไหนมาก้าวก่าย กกต. หรือไม่ยุ่งกับเรา เพียงแต่เราต้องการว่า ถ้าเราวินิจฉัยเป็นที่สุด เราจะได้มีความชัดเจนในการทำหน้าที่ เราจะได้เดินต่อไปได้ แต่ถ้าไม่มีคำวินิจฉัย มันจะงัดทันที กกต. ฟังทุกศาลในประเทศไทย สารไหนสั่งมาเราก็ฟัง เวลาตาม รธน.เดิน เราต้องมีหน้าที่ทำงานให้จบตามเวลา เป็นหลักการอย่างแรก ให้เกิดความชัดเจน…ไม่ได้บอกว่า ใครจะมาก้าวก่าย หรือมาแทรกแซงอำนาจ กกต. แค่ต้องการว่ามีอำนาจแค่ไหน เพื่อทำหน้าที่ให้ถูกต้องภายใต้กรอบเวลา”
นอกจากนี้ ยังมีความเคลื่อนไหวที่น่าสนใจ หลัง ศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง ตรวจหลักฐานในคดีหมายเลขดำที่ ลต. สว .8/2569 ที่ “ดิเรก พรสีมา” อดีตประธานกรรมการคุรุสภา และอดีตประธานสมัชชาเครือข่ายครูฯ ในฐานะผู้ร้องยื่นฟ้อง กกต.หรือ กกต. ผู้คัดค้าน เกี่ยวกับประเด็นการขอให้ตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้าม ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งของผู้สมัคร สว. ขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของ กกต. โดยศาลฎีกาพิจารณาแล้วเห็นว่า เป็นการแก้ไขเพิ่มเติมผู้คัดค้าน และคำขอใหม่ที่ไม่เกี่ยวข้องกับคำร้องเดิม ซึ่งขอให้ศาลวินิจฉัยกรณี กกต. มีมติไม่รับคำร้องไว้พิจารณา อีกทั้งไม่เข้าข่ายการแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อยตามระเบียบที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาฯ พ.ศ.2561 ข้อ 5 ประกอบ ป.วิ.พ. มาตรา 179
โดย “กกต.” ได้ยื่นคำร้องขอเลื่อนการพิจารณา โดยอ้างว่า มีมติให้ยื่นเรื่องต่อศาล รธน.เพื่อวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่ และอำนาจของ กกต.ว่า คำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว. ถือเป็นที่สุดตามกฎหมาย ไม่อาจมีการตรวจสอบ หรือทบทวนคำวินิจฉัยได้ ซึ่งเป็นข้อกฎหมายสำคัญ และเพื่อให้การไต่สวนของศาลฎีกามีการพิจารณาข้อมูล ที่ครบถ้วนทั้งในแง่กฎหมายและข้อเท็จจริง จึงขอเลื่อน การพิจารณาเพื่อรอคำวินิจฉัยของศาล รธน. ก่อนที่จะมีการตรวจพยานหลักฐาน หรือไต่สวนต่อไป
แต่ ศาลฯ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า “ผู้ร้องมีเพียงมติให้ยื่นปัญหาข้อกฎหมาย ให้ศาล รธน. โดยยังไม่ปรากฏมีมีการยื่นเรื่องให้ศาล รธน.วินิจฉัย ในชั้นนี้ จึงไม่มีเหตุให้เลื่อนคดี ตามที่ผู้ร้องอ้างคำร้องขอเลื่อนคดี โดยคดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยว่า การที่ผู้คัดค้านมีคำสั่งไม่รับคำร้องของผู้ร้องไว้พิจารณาชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ผู้ร้องแถลงประสงค์ขอไต่สวนพยานบุคคล จำนวน 3 ปาก ขอใช้นัดไต่สวนพยาน 1 นัด ผู้คัดค้านแถลงประสงค์ขอไต่สวนพยานบุคคล รวม 2 ปาก คือพยานลำดับที่ 1 และที่ 3 ขอใช้นัดไต่สวนพยาน 1 นัด ศาลอนุญาตให้ไต่สวนพยานบุคคลตามขอ โดย ให้นัดไต่สวนพยานผู้ร้องวันที่ 21 ธ.ค.นี้ และให้นัดไต่สวนพยานผู้คัดค้านวันที่ 22 ธ.ค.”
จับสัญญาณจากการวินิจฉัยของศาลฎีกาฯ ทำให้ทราบว่า กกต.ยังไม่ได้ยื่นเรื่องให้ศาล รธน.วินิจฉัย ทำให้ศาลยังมีอำนาจ กับการพิจารณาคำร้องของคดีที่เกี่ยวข้อง กับการเลือกสว. ต่อไป
แต่เรื่องมาพีกสุดเมื่อวันที่ 7 พ.ย.69 หลังมีการเผยแพร่คำวินิจฉัยของ “วิธูร คลองมีคุณ” ประธานศาลอุทธรณ์ เกี่ยวกับ คดีการฟ้อง “กกต.” และ “แสวง บุญมี” เลขาธิการ กกต. คดีของศาลจังหวัดนนทบุรี หมายเลขดำที่ อ 1018/2569 หมายเลขแดงที่ อ 1444/2569 ระหว่าง “พงศกรณ์ ตั้งกิตติตระกูล” โจทก์ “แสวง บุญมี” ที่ 1 กับพวกรวม 8 คนเป็นจำเลย
โดย “พงศกรณ์” เป็นอดีตผู้สมัคร สว. ปัจจุบันเป็น สว. สำรองกลุ่ม 2 (กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม) ที่ยื่นฟ้อง “แสวง” พร้อมคณะกรรมการ กกต. รวม 8 คน ต่อศาลจังหวัดนนทบุรี ในความผิดฐานทุจริตต่อหน้าที่ หรือปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. มาตรา 32 มาตรา 58 และมาตรา 69 มีชนวนเหตุมาจากข้อสงสัย เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ และการลงมติ 4 ต่อ 3 ของ กกต. ที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบ และดำเนินคดีกรณีการทุจริต หรือฮั้วเลือกตั้ง สว.
ทั้งนี้ ศาลชั้นต้นเห็นว่า คดีนี้มีปัญหาคดีไม่อยู่ในอำนาจของศาลอาญาคดีทุจริต และประพฤติมิชอบหรือไม่ จึงมีคำสั่งให้ส่งมายังศาลอุทธรณ์ เพื่อให้ประธานศาลอุทธรณ์วินิจฉัยตามพ.ร.บ.จัดตั้งศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ พ.ศ.2559 มาตรา 11
“ประธานศาลอุทธรณ์” พิเคราะห์แล้ว เห็นว่า อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขทรงใช้อำนาจนั้นทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาล ตามบทบัญญัติแห่ง รธน. ฉะนั้นหากมีบุคคลหรือกลุ่มบุคคลใด กระทำการทุจริตประพฤติมิชอบ เพื่อให้การได้มาซึ่งสว.มิได้เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม (หรือที่เรียกกันทั่วไปว่าฮั้ว หรือโกงการเลือก สว.) อันเป็นอันเป็นความผิดต่อพ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสว. พ.ศ.2561 มาตรา 32, 58, 69 ตามฟ้อง ย่อมเป็นการพรากอำนาจอธิปไตยไปจากปวงชนชาวไทย ประชาชนทุกคนย่อมเป็นผู้เสียหาย และมีอำนาจฟ้องบุคคล หรือกลุ่มบุคคลนั้น ต่อศาลชั้นต้นที่มีเขตอำนาจได้โดยตรง
เมื่อโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งแปดโดยจำเลยที่ 1 เป็นเลขาธิการ กกต. จำเลยที่ 2 ถึงที่ 8 เป็นกรรมการการเลือกตั้ง ปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ด้วยพ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. พ.ศ.2561 มาตรา 32, 58, 69, 88 ซึ่งพ.ร.ป.ว่าด้วย กกต. พ.ศ.2560 มาตรา 39 กำหนดว่า ในการปฏิบัติหน้าที่ของจำเลยทั้งแปด ให้ถือว่า เป็นเจ้าพนักงาน ตามประมวลกฎหมายอาญา และเจ้าพนักงานของรัฐตามพ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2561 มาตรา 4 ดังนั้น คดีนี้จึงเป็นคดีทุจริต และประพฤติมิชอบ อยู่ในเขตอำนาจของศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ตามพ.ร.บ.จัดตั้งศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ พ.ศ.2559 มาตรา 3 วรรคหนึ่ง (1) วินิจฉัยว่า คดีนี้อยู่ในเขตอำนาจของศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ
การวินิจฉัยดังกล่าว เป็นการกลับแนวคำวินิจฉัยเดิม ของอดีตประธานศาลอุทธรณ์ “มัณฑรี อุชชิน” ซึ่งเคยวินิจฉัยไว้เมื่อวันที่ 5 พ.ค.69 ว่า ประชาชนไม่สามารถฟ้อง กกต. ในคดีลักษณะนี้ต่อศาลอาญาคดีทุจริตฯ ได้โดยตรง แต่ต้องผ่านกระบวนการป.ป.ช. และอัยการสูงสุด (อสส.) เพื่อดำเนินคดีในศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
แหล่งข่าวระดับสูงจาก กกต. ได้ออกมาตอบโต้ความเห็น “วิธูร คลองมีคุณ” ประธานศาลอุทธรณ์ มีคำวินิจฉัยเปิดทางให้ประชาชน ยื่นฟ้อง กกต.ต่อศาลอาญาคดีทุจริตฯ ได้โดยตรง ในคดีเกี่ยวกับการทุจริตเลือก สว. ว่า “ในกรณีที่ กกต. เห็นว่ามีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่า การเลือกเป็นไปโดยไม่สุจริต ไม่เที่ยงธรรม หรือไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้ กกต.ดำเนินการตามมาตรา 59 วรรคหนึ่ง คำวินิจฉัยของ กกต.ให้เป็นที่สุดนั้น ประชาชนทั่วไปไม่น่าจะฟ้อง กกต.ได้โดยตรง ไม่เหมือนกรณีบัตรเลือกตั้ง สส.2569 เพราะประชาชนคือผู้มีสิทธิเเเละหน้าที่ในการเลือกตั้ง สส. และ กกต.คือผู้จัดการเลือกตั้ง รวมถึงถ้าพิจารณา รธน.ฉบับปัจจุบันและ พรป.สว.นั้น พบว่า ประชาชนทั่วไปไม่สามารถฟ้อง กกต.ได้โดยตรง เพราะผู้ที่มีคุณสมบัติในการดำเนินคดีฮั้ว สว.คือผู้สมัครรับเลือก สว.เท่านั้น และต้องฟ้องภายในเวลา 3 วันนับแต่พบการกระทำผิดตาม พรป.สว.มาตรา 64”
จากนี้ไปต้องรอดูว่า “กกต.” ยังเดินหน้า ยื่นเรื่องไปถึงศาล รธน. ให้ตีความอำนาจของ “ศาลฎีกา” ในการไต่สวนคำร้องของ “อดีตผู้สมัคร สว.-ผู้สอบตกเลือก สว.” อีกหรือไม่
ที่สำคัญ “ณรงค์ กลั่นวารินทร์” ประธาน กกต. ก็เคยทำหน้าที่เป็นข้าราชการตุลาการมาก่อน เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ, รองประธานศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ, อธิบดีผู้พิพากษาศาลล้มละลายกลาง, ผู้พิพากษาศาลฎีกา และผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา ซึ่งในมุมมองของบุคคลที่เป็นกฎหมาย ต้องถือไม่ธรรมดา ดังนั้นการมีมติเสียงข้างมาก ให้ส่งเรื่องให้ศาล รธน. วินิจฉัยอำนาจของ “ศาลฎีกา” คงผ่านการไตร่ตรองอย่างรอบคอบ
หลายคนก็มองว่า กรณีดังกล่าวนี้ เป็นความขัดแย้งระหว่าง “ตุลาการ” และ “องค์กรอิสระ” จึงต้องรอดูว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับ “องค์กรสำคัญ” ที่มีบทบาทในบ้านเมือง จะจบลงอย่างไร ยิ่งแต่ละฝ่าย…ก็มั่นใจกับ “อำนาจและกฎหมายที่ถือครองอยู่” และอาจเป็นเดิมพันสำคัญ มีผลต่อความเชื่อมั่น และการทำงานที่เกิดขึ้นในอนาคต
ยิ่งในอดีตผ่านมา เคยเกิดเหตุการณ์สำคัญ จนทำให้เกิดวิกฤตศรัทธาของของหน่วยงานที่ดูและเรื่องคดีความ และกระบวนการยุติธรรมมาแล้ว ที่เรียกกันว่า “ตุลาการภิวัฒน์” นั่นเอง
…………………
คอลัมน์ : ล้วง-ลับ-ลึก
โดย…“แมวสีขาว”
