ประเทศไทยพร้อมแค่ไหน? ก้าวสำคัญสู่สมาชิก OECD

ประเทศไทยกำลังเดินหน้าเข้าสู่กระบวนการเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา หรือ OECD อย่างเต็มตัว ถือเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยยกระดับมาตรฐานของประเทศในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ ธรรมาภิบาล หรือการศึกษา

แต่การเข้าเป็นสมาชิกองค์การระหว่างประเทศแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการลงนาม แต่คือการปฏิรูปโครงสร้างประเทศครั้งใหญ่ที่มาพร้อมกับความท้าทายรอบด้าน

ปัจจุบันประเทศไทยอยู่ในขั้นตอนที่ 5 จากทั้งหมด 10 ขั้นตอนหลักของการเข้าสมาชิก โดยความคืบหน้าสำคัญคือการยื่น บันทึกความเข้าใจเบื้องต้น (Initial Memorandum: IM) ซึ่งเป็นการประเมินตนเองเทียบกับมาตรฐานกฎหมายและแนวปฏิบัติของ OECD กว่า 228 ฉบับ

ขั้นตอนถัดไปที่ไทยต้องเผชิญคือ การตรวจสอบเชิงเทคนิค (Technical Review) ซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาอีกประมาณ 2-5 ปี และต้องอาศัยการปรับปรุงกฎหมายภายในประเทศ ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลอย่างเข้มข้น

การเข้าเป็นสมาชิก OECD มีข้อดีคือ การปฏิรูปกฎระเบียบ ที่เป็นแรงผลักดันให้เกิดการ “Regulatory Guillotine” หรือการตัดลดปรับปรุงกฎหมายที่ล้าสมัย เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน เช่น การก่อสร้างสถานที่สักแห่งหนึ่ง อาจไม่ต้องไปขออนุญาตหน่วยงานรัฐ 8-10 หน่วยงานอีกต่อไป

นอกจากนี้ ยังเป็นการยกระดับธรรมาภิบาลและความโปร่งใสในภาครัฐ ผ่านแนวคิด “รัฐบาลเปิด” หรือ Open Government ที่สามารถเพิ่มประสิทธิภาพในการต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชัน เพราะลดการใช้ “ดุลยพินิจ” ของข้าราชการได้

ขณะเดียวกัน ยังส่งเสริมความน่าเชื่อถือในเวทีโลก ช่วยดึงดูดการลงทุนจากต่างชาติ เนื่องจากนักลงทุนจะมีความเชื่อมั่นในมาตรฐานและระบบกฎหมายของประเทศที่เป็นสมาชิก OECD

แม้จะมีข้อดีมากมาย แต่ประเทศไทยเอง ต้องเผชิญความท้าทายในการปรับตัว ยกระดับด้านต่าง ๆ ให้ได้มาตรฐานของ OECD ภายในระยะเวลา 5 ปี ซึ่งหากทำไม่ได้ตามเกณฑ์ที่ตกลงกันไว้อาจส่งผลต่อภาพลักษณ์และความน่าเชื่อถือ

ขณะเดียวกัน ประเทศไทยยังมีปัญหาเชิงโครงสร้าง อาทิ ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงการศึกษาและทักษะดิจิทัลของนักเรียนไทยยังคงเป็นจุดอ่อนสำคัญ ที่ OECD ให้ความสนใจ

นอกจากนี้ การเข้าเป็นสมาชิก OECD ต้องใช้ทรัพยากรและงบประมาณจำนวนมาก ในการปรับปรุงระบบราชการ รวมทั้งการร่วมประชุมระดับนานาชาติอย่างต่อเนื่อง

หากเหลือบไปมองประเทศเพื่อนบ้านอย่างเวียดนาม ที่เศรษฐกิจเติบโตแซงประเทศไทยไปแล้ว ล่าสุด ยังมีการปฏิรูปเชิงโครงสร้าง โดยยุบรวมหน่วยงานระดับอำเภอและจังหวัด เพื่อลดความซ้ำซ้อนและเพิ่มประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นสิ่งที่ไทยทำได้ยากเนื่องจากมีหน่วยงานภาครัฐในระดับท้องถิ่น มากกว่า 7,000 หน่วยงาน ที่เป็นอุปสรรคต่อการประเมินมาตรฐาน

นอกจากนี้ ยังมีการวิเคราะห์ว่าหากเวียดนามยื่นใบสมัครสมาชิก OECD ในวันนี้ อาจได้รับการตอบรับที่ดีและมีความพร้อมมากกว่าไทย เนื่องจากเวียดนามไม่มีข้อจำกัดด้านโครงสร้างการบริหารราชการบางประการที่ซ้ำซ้อนเหมือนไทย สะท้อนถึงความพร้อมในเชิงรับมือกับมาตรฐานโลกที่รวดเร็วกว่า

ดังนั้น การเข้าเป็นสมาชิก OECD ของไทยเปรียบเสมือนโอกาสทองในการยกระดับประเทศ แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นสัญญาณเตือนให้ต้องเร่งปฏิรูปอย่างจริงจัง หากไทยยังคงติดหล่มกับปัญหาคอร์รัปชันและความล่าช้าในระบบราชการ

ประเทศไทย อาจสูญเสียขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับเพื่อนบ้านอย่างเวียดนาม ที่มีความคล่องตัวและพร้อมที่จะก้าวกระโดดได้มากกว่าในเวทีโลกนั่นเอง

………………..

คอลัมน์ : The Key Reported by Fah kham-ram