ประเด็น สิทธิมนุษยชนระดับโลก ที่กำลังกลับมาเป็นบททดสอบสำคัญของ รัฐบาลไทย อีกครั้ง เมื่อ คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา ออกมาเปิดเผยความกังวลเกี่ยวกับ ชะตากรรมของชาวอุยกูร์ 5 คนสุดท้าย ที่ยังถูกคุมขังในไทย
โดยเฉพาะ 2 รายที่กำลังจะพ้นโทษในเดือน ก.ค.69 และเสี่ยงต่อการถูกส่งกลับไปยังประเทศต้นทาง ซึ่งอาจนำไปสู่การละเมิดกฎหมายสากล และอาจส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของประเทศอย่างรุนแรง
จากข้อมูลการประชุมคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา เมื่อวันที่ 4 มิ.ย.69 พบว่า ปัจจุบันยังมีชาวอุยกูร์ถูกคุมขังอยู่ภายใต้การดูแลของกรมราชทัณฑ์ทั้งหมด 5 คน ประเด็นเร่งด่วนคือ มีผู้ต้องขัง 2 รายที่กำลังจะพ้นโทษ หรือได้รับสิทธิพักการลงโทษในช่วงเดือนมิ.ย.ถึงก.ค.นี้
ปัญหาสำคัญคือเมื่อพ้นโทษแล้ว ตามขั้นตอนกฎหมายไทย พวกเขาจะถูกส่งตัวต่อให้สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) เพื่อรอการผลักดันออกนอกประเทศ ในฐานะผู้เข้าเมืองผิดกฎหมาย ซึ่งภาคประชาสังคมและทนายความแสดงความห่วงกังวลอย่างยิ่งว่า ไทยอาจตัดสินใจส่งตัวชายชาวอุยกูร์ทั้ง 5 ราย กลับไปยังประเทศจีน ซึ่งเป็นประเทศต้นทาง เช่นเดียวกับกรณีชาวอุยกูร์ 40 กว่าคนที่ถูกส่งกลับเมื่อต้นปี 2568 ที่ผ่านมา
แม้หน่วยงานความมั่นคงอย่าง “สมช.” จะยืนยันว่า การตัดสินใจต้องชั่งน้ำหนักในเรื่อง ความมั่นคง สิทธิมนุษยชน พันธกรณีระหว่างประเทศ และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ แต่บทเรียนจากการส่งตัว 40 อุยกูร์ กลับครั้งก่อนได้สร้างผลกระทบต่อไทยอย่างมหาศาล ดังนี้
-ถูกประณามจากนานาชาติ ทั้ง องค์การสหประชาชาติ (UN) ทั้ง OHCHR และ UNHCR เคยออกแถลงการณ์ประณามไทยอย่างรุนแรงว่าละเมิดหลัก Non-refoulement หรือการห้ามส่งบุคคลกลับไปเผชิญอันตราย
-มาตรการคว่ำบาตร โดยนายมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ เคยใช้มาตรการจำกัดวีซ่าต่อรัฐมนตรี เจ้าหน้าที่ไทยที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการส่งกลับ
-สถานะบนเวทีโลก เหตุการณ์นี้จะกลายเป็นบททดสอบ ในขณะที่ไทยเพิ่งได้รับเลือกเป็นสมาชิก คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (HRC) วาระปี 2568-2570 ซึ่งการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่ซ้ำรอยเดิม จะสั่นคลอนความเชื่อมั่นต่อจุดยืนด้านสิทธิมนุษยชนของไทยอย่างยิ่ง
-ผลกระทบทางเศรษฐกิจ ไทยกำลังอยู่ระหว่างเจรจาเขตการค้าเสรี (FTA) กับสหภาพยุโรป และต้องการเข้าเป็นสมาชิก OECD ซึ่งทั้งสององค์กรให้ความสำคัญกับประเด็นสิทธิมนุษยชนเป็นเงื่อนไขสำคัญ
โดยขณะนี้ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) และหลายฝ่ายเสนอให้รัฐบาลพิจารณาทางเลือกอื่น แทนการส่งกลับ เช่นการให้ UNHCR เข้ามาคัดกรองสถานะผู้ลี้ภัยเพื่อส่งต่อไปยังประเทศที่สามที่พร้อมรับตัว เนื่องจากมีข้อมูลว่าผู้ที่ถูกส่งกลับไปก่อนหน้านี้ ตกอยู่ในความเงียบงันและเสี่ยงต่อการถูกบังคับสูญหาย เหมือนเช่น 40 ชาวอุยกูร์ที่เงียบหายไป
นี่อาจเป็นอีกบททดสอบของ “รัฐบาลอนุทิน” ว่า รัฐบาลไทยจะเลือกใช้แนวทางใดในการคลี่คลายสถานการณ์นี้ เพื่อรักษาดุลยภาพระหว่างผลประโยชน์แห่งชาติ กับศักดิ์ศรีในเวทีสิทธิมนุษยชนโลกต่อไป
…………….
คอลัมน์ : The Key Reported by Fah kham-ram
