โฆษกพรรคประชาชนย้ำบาร์โค้ดบนบัตรบัญชีรายชื่อทำให้ตรวจได้ว่าใครกาให้ใคร แม้ไม่ยืนยันว่ามีการใช้ช่องโหว่ แต่เรียกร้อง กกต.ต้องตอบคำถามสังคมและเปิดให้ตรวจสอบเต็มรูปแบบ
เมื่อวันที่ 19 ก.พ.69 ที่อาคารอนาคตใหม่ ที่ทำการพรรคประชาชน (ปชน.) นายกิตติชัย เตชะกุลวณิชย์ รองหัวหน้าพรรคและผู้อำนวยการการเลือกตั้งพรรคประชาชน พร้อมด้วยนายพริษฐ์ วัชรสินธุ โฆษกพรรคประชาชน แถลงความคืบหน้าการตรวจสอบการจัดการเลือกตั้งปี 2569 ของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) พร้อมเรียกร้องให้ กกต.ชี้แจงข้อสงสัยต่อสาธารณะให้ชัดเจน
นายพริษฐ์กล่าวถึงประเด็นบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง โดยขอให้ประชาชนจับตาการเลือกตั้งใหม่บางหน่วยในวันที่ 22 กุมภาพันธ์นี้ พร้อมย้ำว่า ขณะนี้เป็นที่ประจักษ์ชัดแล้วว่าบัตรเลือกตั้ง สส.บัญชีรายชื่อ มีบาร์โค้ดที่เป็นรหัสบัตร ซึ่งสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ว่า ผู้มีสิทธิเลือกตั้งแต่ละคนลงคะแนนให้ใคร
นายพริษฐ์ระบุว่า ข้อถกเถียงในสังคมคือ การมีบาร์โค้ดดังกล่าวทำให้การออกเสียงในการเลือกตั้งวันที่ 8 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา “ไม่ลับจริงหรือไม่” โดยมองว่าหลักการออกเสียงลับ คือการต้อง “ตรวจสอบย้อนกลับไม่ได้” ไม่ว่าทางทฤษฎีหรือทางปฏิบัติ ซึ่งหากยึดหลักดังกล่าว การมีอยู่ของบาร์โค้ดเท่ากับทำให้การออกเสียงครั้งนี้ไม่ลับในเชิงทฤษฎี
ขณะเดียวกัน นายพริษฐ์กล่าวว่า กกต.มีนิยามอีกแบบ โดยมองว่าการออกเสียงยังถือว่าลับ แม้จะตรวจสอบย้อนกลับได้ในเชิงทฤษฎี แต่ทำได้ยากในทางปฏิบัติ อย่างไรก็ตาม พรรคประชาชนเห็นว่า แม้ยอมรับนิยามของ กกต. แต่การตรวจสอบว่าใครกาให้ใครไม่ได้ยากอย่างที่อ้าง และไม่จำเป็นต้องเข้าถึงบัตรเลือกตั้งหรือต้นขั้ว หากรู้ระบบบาร์โค้ดก่อน ก็อาจใช้ช่องโหว่ดังกล่าวตรวจย้อนกลับได้
นายพริษฐ์ย้ำว่า พรรคไม่ได้กล่าวหาว่ามีการใช้กระบวนการดังกล่าวในการเลือกตั้งวันที่ 8 กุมภาพันธ์ แต่ต้องการชี้ว่า “การมีอยู่ของบาร์โค้ดเปิดช่องโหว่” และประเด็นนี้จะถูกทดสอบและสังเกตการณ์อีกครั้งในการเลือกตั้งใหม่วันที่ 22 กุมภาพันธ์ ซึ่งในกรุงเทพมหานครมีเขตเลือกตั้งที่ 15 ที่ต้องจัดการเลือกตั้งใหม่ 1 หน่วย
นายพริษฐ์กล่าวว่า หาก กกต.ยืนยันว่าบัตรเลือกตั้งไม่มีปัญหา ควรเห็น 2 เรื่องคือ 1) กกต.ใช้บัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ดแบบเดิมในการเลือกตั้งใหม่วันที่ 22 กุมภาพันธ์ และ 2) กระบวนการนับคะแนนต้องไม่มีความพยายามปกปิดบาร์โค้ด หรือออกแนวปฏิบัติที่แตกต่างจากวันที่ 8 กุมภาพันธ์ เพราะหากมีคำสั่งปิดบาร์โค้ด จะสะท้อนว่าบาร์โค้ดอาจมีปัญหา
นอกจากนี้ นายพริษฐ์กล่าวถึงข้อเรียกร้องให้ กกต.เปิดเผยข้อมูลผลรายหน่วย โดยระบุว่า แม้ กกต.จะออกเอกสารข่าวเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ว่า ได้เผยแพร่เอกสารแบบ 5/18 ครบทั้ง 400 เขตแล้ว (ยกเว้นหน่วยที่นับใหม่หรือเลือกตั้งใหม่) แต่พรรคยังได้รับข้อร้องเรียนจากประชาชนว่า บางหน่วยยังไม่อัปโหลดเอกสาร และบางเขตเลือกตั้งยังขาดผลคะแนนเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขตหรือนอกราชอาณาจักร
พรรคประชาชนจึงมีข้อเรียกร้อง 3 ประการ ได้แก่
- ให้ กกต.ยืนยันว่าได้เปิดเผยแบบ 5/18 ครบทุกหน่วยจริงหรือไม่ (ยกเว้นหน่วยที่นับใหม่หรือเลือกตั้งใหม่)
- ให้ กกต.เผยแพร่แบบ 5/18 ในรูปแบบที่ประชาชนสามารถนำไปวิเคราะห์ได้สะดวก เช่น ตารางหรือไฟล์ Excel แทนการเผยแพร่เป็นภาพสแกนใน Google Drive
- ให้ กกต.พิจารณาเปิดเผยใบขีดคะแนนรายหน่วย หรือแบบ 5/11 ให้ครบทุกหน่วย แม้กฎหมายไม่ได้บังคับ แต่จะช่วยลดข้อสงสัยของประชาชนได้มากขึ้น
นายพริษฐ์กล่าวว่า พรรคพบหลายกรณีที่ภาพใบขีดคะแนนแบบ 5/11 ที่ประชาชนหรือผู้สังเกตการณ์ถ่ายไว้ในวันนับคะแนน 8 กุมภาพันธ์ มีตัวเลขไม่ตรงกับแบบ 5/18 ในหน่วยเดียวกัน
ด้านนายกิตติชัยกล่าวสนับสนุนว่า การเปิดเผยแบบ 5/11 มีความสำคัญสอดคล้องกับการตรวจสอบแบบ 5/18 โดยขณะนี้พรรคเตรียมตัวอย่างปัญหาไว้ 8-9 กรณี และได้รับเรื่องร้องเรียนมากกว่า 100 เรื่องเกี่ยวกับแบบ 5/11 และแบบ 5/18 ไม่ตรงกัน เช่น จังหวัดเชียงใหม่ เขต 6 ที่แบบ 5/11 ระบุว่าผู้สมัครพรรคประชาชนได้ 59 คะแนน แต่เมื่อ กกต.เผยแพร่แบบ 5/18 คะแนนกลับลดลง 10 คะแนน
นายกิตติชัยกล่าวว่า ยังพบกรณีรายชื่อคณะกรรมการประจำหน่วย (กปน.) ไม่ตรงกันระหว่างแบบ 5/11 และ 5/18 รวมถึงบางหน่วยคะแนนผู้สมัครในแบบ 5/11 น้อยกว่า แต่ในแบบ 5/18 กลับมากกว่า
นอกจากนี้ นายกิตติชัยกล่าวถึงกรณีจังหวัดสมุทรปราการ เขต 6 ซึ่งมีรายงานว่าแบบขีดคะแนน 5/11 ไปอยู่ในบ่อขยะ ทั้งที่ระเบียบ กกต.กำหนดชัดว่า หลังลงคะแนนและนับคะแนนแล้ว เอกสารและอุปกรณ์ทั้งหมดต้องเก็บในหีบบัตรและรัดสายรัดอย่างแน่นหนา โดยพรรคเรียกร้องให้ กกต.เร่งตรวจสอบข้อเท็จจริงว่าแบบ 5/11 หลุดออกจากหีบได้อย่างไร และเตรียมดำเนินคดีอาญากับผู้อำนวยการ กกต.ประจำจังหวัดในฐานะผู้รับผิดชอบการจัดการเลือกตั้ง
นายกิตติชัยกล่าวด้วยว่า ปัจจุบันพรรครวบรวมเรื่องร้องเรียนจากผู้สมัครและประชาชน และได้ยื่นต่อ กกต.และ กกต.จังหวัดแล้ว 58 เรื่อง แบ่งเป็นกรณีจำนวนผู้มีสิทธิและผู้มาใช้สิทธิไม่ตรงกัน 16 เรื่อง จำนวนผู้มาใช้สิทธิแบบเขตและบัญชีรายชื่อไม่ตรงกัน 1 เรื่อง พฤติกรรม กปน.ไม่ปฏิบัติตามระเบียบ 17 เรื่อง พฤติกรรมซื้อเสียง 1 เรื่อง และการใส่ร้ายด้วยความอันเป็นเท็จ 23 เรื่อง
ขณะที่นายพริษฐ์กล่าวย้ำว่า แบบ 5/11 ไม่ใช่เอกสารลับ เป็นใบขีดคะแนนที่ประชาชนมีสิทธิถ่ายภาพได้ และแม้กฎหมายไม่ได้บังคับให้เปิดเผย แต่สามารถเปิดได้โดยไม่ผิดกฎหมาย พร้อมเรียกร้องให้ กกต.เปิดเผยข้อมูลทั้งหมดเพื่อให้สังคมตรวจสอบได้อย่างโปร่งใส
