พื้นที่เกษตรในอำเภอลอง จังหวัดแพร่ ได้รับยกย่องว่าปลูก ‘ส้มโอ’ รสชาติอร่อยและมีอัตลักษณ์เด่นของภาคเหนือ ด้วยสภาพดิน น้ำ อากาศแตกต่างไปจากแหล่งปลูกอื่นๆ
แม้ชาวสวนมีรายได้ดีขึ้น แต่ยังขาดด้านบริหารจัดการ ครู ‘สุริยา ขันแก้ว’ เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาบัญชีฟาร์ม ประจำปี 2569 จังหวัดแพร่ และผู้พัฒนาผืนดินตัวเองเป็น “ศูนย์เรียนรู้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่” จึงเริ่มอบรมและปลูกฝังค่านิยมการทำบัญชีให้ชุมชน ตำบลห้วยอ้อ อำเภอลอง จังหวัดแพร่
“ผมเป็นครูอาสามาตั้งแต่ปี 2564 ถึงตอนนี้ 5 ปีแล้ว ประสบการณ์ที่น่าประทับใจคือ เราเห็นสมาชิกเกษตรกรจากที่จะขาดทุนแล้วเขามีกำไรขึ้น หรือเด็กๆนำหลักการบัญชีที่เราสอนไปประกวด ได้ที่หนึ่งประเทศ ก็เป็นความภาคภูมิใจมาก”
ครูสุริยา เล่าว่า สมัยก่อนเคยมีอาชีพเป็นวิศวกรได้เงินมาก็ใช้ไป สุดท้ายไม่เหลือ เมื่อกลับมาพัฒนาที่บ้าน ได้รับการติดต่อจาก สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์แพร่ ส่งเสริมทักษะการจดบันทึกและวิเคราะห์ จนเกิดความเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น
พื้นที่ในศูนย์ฯ มีแปลงนาสาธิต แปลงผัก สมุนไพรไร้สารเคมี โดยรอบยังมีไร่ข้าวโพด มันสำปะหลัง และสวนส้มโอพันธุ์ขาวน้ำผึ้ง หนึ่งในผลผลิตขึ้นชื่อได้รับการขึ้นทะเบียน สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) จากกรมทรัพย์สินทางปัญญา
“เมื่อผลงานของเราเผยแพร่ออกไป มีคนมาดูพื้นที่และได้รางวัลในปีที่ผ่านมา”
ผลพวงการขับเคลื่อนของครูสุริยา ไม่เพียงแต่เกษตรกรในพื้นที่ มีชีวิตที่ดีขึ้นแล้ว ภาพรวมของ “กองทุนหมู่บ้าน” ที่แต่เดิมขาดทุน กลับพลิกฟื้นได้กำไร ค่อยๆขึ้นแบบขั้นบันได
“ความภูมิใจ คือ ความสำเร็จของเรา ต้องเอาชาวบ้านไปด้วยกัน นั่นคือแรงบันดาลใจให้ทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้เพื่อช่วยคนอื่นๆ ต่อไป”
ด้าน นายช่วงชัย คำจันทรา เจ้าของสวนส้มโอขาวน้ำผึ้ง หมู่ 11 อำเภอลอง จังหวัดแพร่ กล่าวว่า การปลูกส้มโอ ได้ผลผลิตดี มีการจำหน่ายทั้งแบบปกติและออนไลน์ โดยนำหลักจดบันทึกรายรับรายจ่ายมาใช้จริง ส่งผลดีมาก รู้รายรับ รายจ่าย และรายได้ชัดเจน
ปัจจุบัน สวนส้มโอ ได้รับการรับรอง พื้นที่การปลูกส้มโอขาวน้ำผึ้งของอำเภอลอง สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) และเป็นแปลงเรียนรู้ด้านการลดต้นทุนการผลิต ภายใต้โครงการส่งเสริมเกษตรระบบแปลงใหญ่ ที่ปลอดภัยและเป็นมิตรสิ่งแวดล้อม
“ผมอยากให้เกษตรกรทุกคนเรียนรู้การจดบันทึกในแปลงหรือบันทึกรายรับรายจ่ายที่แน่นอน จะช่วยลดต้นทุนได้ สวนของเราก็จะเกิดความมั่นคงและยั่งยืนต่อไป” นายช่วงชัย กล่าวย้ำ
นางสาวบานเย็น หล้าป้อม ผู้อำนวยการสำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์แพร่ กล่าวว่า พื้นที่จังหวัดแพร่มีทั้งหมด 8 อำเภอ 78 ตำบล ตอนนี้สอนครูบัญชีอาสาไปแล้ว 26 ตำบล จำนวนทั้งสิ้น 37 ราย สามารถนำความรู้ไปต่อยอดหรือถ่ายทอดให้กับเครือข่าย
“กรมตรวจบัญชีสหกรณ์มีนโยบายนำบัญชีเข้าสู่ครูทุกตำบลให้ได้เรียนรู้การจัดทำบัญชี ส่งเสริมให้เกษตรกรเห็นว่า การทำบัญชีมีความสำคัญต่อชีวิตครอบครัวและชีวิตประจำวันของเกษตรกรมากแค่ไหน”
ในปี 2570 สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์แพร่ มีแนวทางขยายองค์ความรู้สู่ครูบัญชีอาสาอีก 52 ตำบล นำทีมบุคลากรฝึกทักษะ ส่งเสริมครูบัญชีไปอบรมระดับภูมิภาค จากนั้นจะติดตามว่านำความรู้ไปปฏิบัติหรือไม่ ก่อนถ่ายทอดให้เกษตรกรรุ่นต่อไป
ติดตามเรื่องราวดีๆ ภารกิจนำความรู้ด้านบัญชีสู่เกษตรกรทั่วประเทศทาง “Facebook กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ”
