ไทยเป็นฟากของผู้บริโภคพลังงานไม่ใช่ผู้ผลิต แต่ทำไมเรากำลังจะปั้นตนเองเป็น LNG HUB หรือศูนย์กลางค้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ในภูมิภาค แล้วจะทำให้ประเทศติดกับดักฟอสซิลหรือไม่ แล้วการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานรองรับการค้า LNG จะส่งผลกระทบมาถึงต้นทุนค่าไฟฟ้าหรือไม่ เหล่านี้เป็นคำถามที่เกิดขึ้น
แต่ดูเหมือนหน่วยงานพลังงานของไทยจะมีคำตอบ โดยฟันธงว่าต้องใช้จังหวะที่โลกยังต้องพึ่งก๊าซธรรมชาติไปอีกนาน และไทยก็ต้องพึ่งก๊าซฯ ผลิตไฟฟ้าอยู่ ตอนนี้ก็เกือบ ๆ 60% ต้องพึ่งการนำเข้าอยู่แล้ว มาทำวิกฤติให้เป็นโอกาสดีกว่า โดยสร้างช่องทางการค้าให้กับประเทศเป็นผู้ค้า LNG ในภูมิภาค กอปรกับตัวเลขสถิติระบุว่ากำลังการผลิต LNG แหล่งใหม่เพิ่มขึ้นไม่ต่ำกว่า 100 ล้านตันในช่วง 2-3 ปีนี้เท่ากับโลกมี LNG ใช้กันอย่างมั่นคงไปอีกระยะหนึ่ง
ในเดือนกันยายนนี้งาน Gastech 2026 จัดขึ้นที่ไทยในรอบ 18 ปี มีผู้นำระดับประเทศ 30 ประเทศเข้าร่วม และคนมาร่วมงานกว่า 150 ประเทศ รวม 50,000 คน ยืนยันได้ว่าไทยกำลังถูกจัดให้เป็นเวทีที่ทั่วโลกจะมาตกผลึกกัน และประกาศออกไปว่า LNG จะมีอิทธิพลต่อภาคการผลิตไฟฟ้าต่อไปอีกเป็นทศวรรษ ขับเคลื่อนโดยความต้องการใช้ไฟฟ้าใหม่จากการเติบโตของ AI ที่ทำให้โครงการขยายโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลขนาดใหญ่ หรือ DATA CENTER เป็นการลงทุนที่สำคัญตามมาติด ๆ
DATA CENTER ใช้ไฟฟ้ามหาศาล และต้องมั่นคงด้วย กิจการนี้มาผลักดันให้ความต้องการใช้พลังงานของทั่วโลกเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด และต้องเป็นไฟฟ้าที่มั่นคงด้วย ดังนั้น LNG จึงพลิกกลับมามีความสำคัญอีก องค์การพลังงานระหว่างประเทศระบุว่า ความต้องการไฟฟ้าของ DATA CENTER จะเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่าภายในปี 2573 สำหรับประเทศไทยเมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 ได้อนุมัติโครงการสำคัญ 6 โครงการ มูลค่ารวม 958,000 ล้านบาท โดยมี DATA CENTER เป็นตัวนำ ซึ่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะมีส่วนแบ่งประมาณ 25% ของความต้องการใช้พลังงานใหม่ของโลกภายในปี 2578
ดร.ประเสริฐ สินสุขประเสริฐ ปลัดกระทรวงพลังงานของประเทศไทย บอกตัวเลขไว้ว่า DATA CENTER จะมาตั้งในไทยรวมกว่า 20,000 เมกะวัตต์ เกือบ ๆ เท่ากับความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุดของไทยในปีนี้ที่แตะอยู่ระดับ 35,932.3 เมกะวัตต์ ก็เรียกว่าเกินครึ่งของความต้องการใช้ทั้งประเทศ ไทยเปิดรับการลงทุนของ DATA CENTER เพราะหากเราไม่สนเขาจะไปประเทศอื่นข้าง ๆ เราแทน แต่ก็วิกฤติเป็นโอกาสอีกด้วยความที่กำลังผลิตไฟฟ้าของเราเกินความต้องการ มีโรงไฟฟ้าที่ไม่ได้เดินเครื่องแต่ได้ค่าความพร้อมจ่าย (AP) หลายโรงก็เลยรองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าของ DATA CENTER ไปได้ระดับหนึ่ง ก็ถือว่าหาทางออกไปได้ไม่ต้องมาเจรจาลดค่า AP กันให้เสียเวลา ซี่งกระทรวงพลังงานกำลังจัดกลุ่มให้ DATA CENTER เป็นผู้ใช้ไฟฟ้าประเภทที่ 9 อัตราค่าไฟจะสูงหน่อย เพราะเราต้องสร้างระบบมา Backup ให้อย่างดีไม่ให้ไฟตกไฟดับ
ส่วนโครงสร้างพื้นฐานรองรับความเป็น LNG HUB ที่จะมาเชื่อมโยงต่อเนื่องกันนั้น ดร.ประเสริฐ บอกว่า ไม่ต้องห่วง “ เราก็มีสถานีรับ-จ่ายก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG Terminal) แล้วถึง 3 แห่ง ที่มาบตาพุด หนองแฟบ จังหวัดระยอง กำลังการผลิต 19 ล้านตัน และกำลังก่อสร้างแห่งที่ 3 ที่มาบตาพุด กำลังการผลิต 8 ล้านตัน รวม 27 ล้านตัน และมีความเป็นไปได้ที่จะทำ LNG Terminal แห่งใหม่ เป็นแห่งที่ 4 ในภาคใต้ เพื่อรองรับโรงไฟฟ้าในภาคใต้”
เขา มองว่าตอนนี้ภาคใต้ในฝั่งอันดามันกำลังเติบโตทางเศรษฐกิจจากการท่องเที่ยว ไม่ว่าจะเป็น ภูเก็ต พังงา ระนอง กระบี่ การบริหารจัดการทำโดยใช้วิธีดึงไฟฟ้าจากภาคกลางและตะวันตกมาซัพพอร์ตภาคใต้ หากเป็นดังนี้ LNG Terminal แห่งที 4 ต้องมา เพื่อเป็นจุดรับ LNG นำเข้าไปใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงไฟฟ้าในภาคใต้แห่งใหม่ เมื่อมีทั้ง 4 แห่งแล้วก็เป็นเทรดเดอร์ค้าขาย LNG ไปเสียเลย ตลาดคนใช้ LNG ก็มีอยู่ เช่น สิงคโปร์ จีน ญี่ปุ่น ฟิลิปปินส์ และเวียดนาม แต่ทั้งนี้จะสร้างที่ไหนและเมื่อไหร่อยู่ที่การจัดทำ GAS PLAN หรือแผนก๊าซฯ ซึ่งจะต้องทำหลังจากที่แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย (PDP) แล้วเสร็จ จึงจะรู้ว่าเราต้องการใช้เชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าเท่าไหร่และอย่างไร แต่ก็มีจุดเหวี่ยงอีกประการหนึ่ง คือ หากการพัฒนาแหล่งก๊าซฯ ในอันดามันเกิดขึ้นเรามีก๊าซฯ ใช้ก็อาจไม่จำเป็นต้องนำเข้า LNG ซึ่งการเปิดสัมปทานในแหล่งอันดามันจะเริ่มต้นในอีกไม่นาน โดยกระทรวงพลังงานจะนำไปไฮไลต์เชิญชวนนักลงทุนในงาน Gastech 2026
คราวนี้มาเสิร์ฟแผน PDP กันว่าตอนนี้ไปถึงไหนกันแล้ว ล่าสุดมาถึงขั้นการจัดทำโหลดไฟฟ้าเสร็จแล้ว หลังปรับ GDP ตามสภาพัฒน์ที่ทำให้โหลดมีทั้งลดลง และเพิ่มขึ้น ในแต่ละฉากทัศน์ ฉากทัศน์แรก กรณีปกติ (Business as usual: BAU) พีค ในช่วงสิ้นแผน PDP ในปี 2593 ลดลง 0.5% จากเดิมคาดการณ์พีค 64,047 เมกะวัตต์ ฉากทัศน์ที่สอง กรณีฐาน (Base) ซึ่งจะถูกนำไปใช้ทำ PDP ต่อไป แยกเป็น กรณี Base สูง กรณีนี้พีคในปี 2593 เพิ่มขึ้น 2.8% จากเดิม 77,521 เมกะวัตต์ กรณี Base สูง พีคปี 2593 เพิ่มขึ้น 2.5% จากเดิม 72,316 เมกะวัตต์
ปัจจัยที่โหลดไฟฟ้าเพิ่มในระยะยาวตั้งแต่ปี 2578 ก็มาจากความต้องการใหม่ ได้แก่ DATA CENTER นั่นเองแล้วก็ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) อุตสาหกรรมเทคโนโลยีใหม่ เช่น แผงวงจรการพิมพ์ (Printed Circuit Board :PCB) รวมถึงรถไฟความเร็วสูง 4 สาย ทั้งกรุงเทพ-เชียงใหม่ ,กรุงเทพ-อู่ตะเภา ,กรุงเทพ-โคราช-หนองคาย และกรุงเทพ-ปาดังเบซาร์ และ รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในเมืองหลัก ภูเก็ต เชียงใหม่ พิษณุโลก นครราชสีมา
กูรูพลังงาน ระบุว่า ในส่วนของการปรับปรุงระบบไฟฟ้าเพื่อรองรับความต้องการใหม่ ซึ่งต้องเริ่มทำในปี 2570-2572 และจะทำต่อเนื่องไปนั้น ก็มีอย่างเช่น ศูนย์ควบคุมการตอบสนองด้านโหลดของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (Demand Respond Control Center :DRCC) ,การพยากรณ์พลังงานหมุนเวียน นอกจากนี้ยังต้องมีการจัดทำ Grid Code ซึ่งเป็นกฎของการเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าและระบบป้องกัน รองรับการผลิตไฟฟ้าจาก solar rooftop และการผลิตไฟฟ้าใช้เอง (prosumers) ที่จะจ่ายและขายไฟฟ้ามาเข้าระบบมากขึ้น หรือ กรณีในอนาคตที่จะมีการนำไฟฟ้าจากแบตเตอรี่ในรถ EV เพื่อขายเข้าระบบในเวลาที่จำเป็น รวมถึงการจัดทำโครงการ “ลดความต้องการใช้ไฟฟ้า” ไม่ให้พีคสูงเกินไป ช่วยลดการสร้างโรงไฟฟ้าใหม่เพิ่มในระบบแต่เดินเครื่องไม่กี่ชั่วโมงไม่ให้เกิดการจ่ายค่า AP ให้โรงไฟฟ้าที่ไม่เดินเครื่องเพิ่มขึ้นมาอีก กลไกทั้งหมด กฟผ. ในฐานะผู้ดูแลระบบได้ดำเนินการแล้วบางส่วน แต่ก็ต้องทำอีกหลายโครงการ สำคัญคือต้องให้ทันกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนเร็วมากอย่างคาดไม่ถึง
ในปลายเดือนก.ค.นี้ ร่างแผน PDP คงได้ออกมาให้รับฟังความเห็นกัน ซึ่งจะทำให้เห็นภาพชัดขึ้นว่าอนาคตไกล ๆ นั้นอะไรจะเกิดขึ้นกับระบบไฟฟ้าของประเทศไทยบ้าง ตอนนี้ได้ผ่านมาถึงขั้นตอนการจัดกำลังผลิตไฟฟ้าเข้าระบบ และส่งต่อให้คณะอนุกรรมการพยากรณ์และจัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศแล้ว
………………………………
คอลัมน์ : เข็มทิศพลังงาน
โดย…“ศรัญญา ทองทับ”
สนับสนุนคอลัมน์ โดย…บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จํากัด (มหาชน)
