“อาลัย ‘หมอประเวศ วะสี’ ราษฎรอาวุโส ถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบในวัย 93 ปี เผยเจตนารมณ์สุดท้ายขอจากไปตามธรรมชาติ ไม่ไปโรงพยาบาล เปรียบดั่งมะม่วงสุกที่ตกถึงพื้นอย่างสมบูรณ์”
เมื่อวันที่ 11 ม.ค. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี ถึงแก่อนิจกรรม สิริอายุ 93 ปี
โดย นพ.บัญชา พงษ์พานิช กรรมการและเลขานุการ มูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ) โพสต์ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวเมื่อเวลา 23.33 น.ของวันที่ 10 ม.ค.ที่ผ่านมา แจ้งข่าวว่า หมอประเวศ วะสี หรือ ศ.นพ.ประเวศ วะสี เสียชีวิตอย่างสงบแล้ว
โดยช่วงหนึ่งของโพสต์ดังกล่าวระบุว่า “เมื่อตะกี้นี้ ได้รับแจ้งจากมิตรในพระนครว่าท่านอาจารย์ประเวศจากพวกเราไปแล้ว รอบนี้อาจารย์ขอไม่ไปโรงพยาบาลแล้ว … พอแล้ว
จำได้ที่เคยฟังอาจารย์คุยกันกับ อ.เสนาะ ถึงเรื่องการป่วยไข้ในวาระสุดท้าย ท่านบอกกันว่า กลัวแต่จะเป็นเช่นมะม่วงตกลงมาค้างอยู่บนหลังคาไม่ได้ถึงพื้น”
“
สำหรับ ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี เป็นแพทย์ชาวไทย นักวิชาการด้านสาธารณสุข และนักวิชาการเกี่ยวกับการศึกษา ผู้สนับสนุนงานค้นคว้าวิจัยเกี่ยวกับการแก้ปัญหาและพัฒนาชีวิต ผู้ค้นพบกลไกทางพันธุศาสตร์ในโรคทาลัสซีเมีย ผู้ผลักดันแพทย์ชนบท ผู้ริเริ่มจัดตั้งองค์กรอิสระที่กำกับกระทรวงสาธารณสุข เช่น สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ , สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ,สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข , สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล , สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ, สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ กรรมการสภามหาวิทยาลัยมหิดล กรรมการสภามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์กรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และ ราษฎรอาวุโส
ประวัติ ศ.เกียรติคุณ นพ.ประเวศ วะสี เกิดเมื่อวันที่ 5 ส.ค.2475 ที่บนฝั่งลำน้ำแควน้อย ต.เกาะสำโรง อ.เมืองจ.กาญจนบุรี เป็นบุตรคนที่ 4 ของนายคลาย และนางกิม วะสี
ศึกษาชั้นมูลฐานในวัยเยาว์ที่โรงเรียนวัดเหนือ ชั้นประถมศึกษาที่โรงเรียนประชาบาล ต.เกาะสำโรง ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นที่โรงเรียนวิสุทธรังษี จนถึง พ.ศ.2490 ได้เข้าศึกษาต่อในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ในปี พ.ศ.2492
สามารถสอบเข้าเรียนต่อชั้นเตรียมแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศึกษาต่อคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล จบการศึกษาเมื่อปี พ.ศ.2498 ได้รับปริญญาตรีแพทยศาสตร์เกียรตินิยม และได้รับรางวัลเหรียญทองในฐานะที่ได้คะแนนเป็นอันดับที่ 1 ตลอดหลักสูตร
จากนั้นในปี พ.ศ. 2503 สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอก จากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยโคโลราโด เดนเวอร์ สหรัฐอเมริกาและปีถัดมา สำเร็จการศึกษาจากภาควิชามนุษยพันธุศาสตร์ ที่มหาวิทยาลัยลอนดอน สหราชอาณาจักร
ชีวิตส่วนตัว ประเวศสมรสกับแพทย์หญิงจันทพงษ์ วะสี มีบุตร 2 คน
หลังจากสำเร็จการศึกษาที่สหราชอาณาจักรแล้ว นพ.ประเวศ วะสี ได้รับการแต่งตั้งเป็นอาจารย์สอนนักศึกษาแพทย์และแพทย์ประจำบ้านที่คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล โดยเลื่อนตำแหน่งตามลำดับจากอาจารย์โท เป็นอาจารย์เอก และอาจารย์ชั้นพิเศษ จนกระทั่งได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ในปี พ.ศ.2519
ในการวิจัย นพ.ประเวศได้รับทุนวิจัยจากกระทรวงสาธรณสุข และของคณะกรรมการการแพทย์จีน ในการวิจัยธรรมชาติของเลือดเกี่ยวกับความผิดปกติของเม็ดเลือดแดงเนื่องจากกรรมพันธุ์ ที่ก่อให้เกิดโรคโลหิตจางทาลัสซีเมีย และพบวิธีการป้องกันรักษา โดยผลงานวิจัยเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป จึงได้รับเชิญไปบรรยายที่มหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยหลายแห่งเกือบทุกทวีปทั่วโลก บทความทางวิชาการของท่านได้รับการตีพิมพ์ในวารสารต่างประเทศมากกว่า 150 เรื่อง และท่านยังแต่งตำราวิชาโลหิตและคู่มือโลหิตวิทยา รวมถึงได้รับทุนวิจัยจากสถาบันสุขภาพแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา
ด้านการบริหาร นพ.ประเวศ ดำรงตำแหน่งผู้บริหารในหลายหน่วยงาน อาทิ รองอธิการบดีฝ่ายพัคฒนาและวางแผน มหาวิทยาลัยมหิดล , หัวหน้าภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล , ประธานสถาบันวิจัยสาธารณสุขไทย , ประธานมูลนิธิไทย , คณะกรรมการอำนวยการโครงการปฏิรูประบบบริการสาธารณสุขแห่งชาติ (National Steering Committee) กระทรวงสาธารณสุข
ทั้งนี้ นพ.ประเวศ วะสี เข้ามามีบทบาททางการเมืองภายหลังการชุมนุมของแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ พ.ศ.2553 ยุติลง โดยเข้ามาทำหน้าที่ประธานคณะสมัชชาปฏิรูปประเทศ ซึ่งประกอบด้วยคณะกรรมการ จำนวน 27 คน เพื่อรวบรวมข้อมูล รับฟังความคิดเห็น และนำไปสู่นโยบายในการปฏิรูปประเทศไทย
รางวัลเกียรติคุณ
2498 ได้รับรางวัลเหรียญทองในฐานะที่ได้คะแนนเป็นที่ 1 ตลอดหลักสูตร
2500 รับพระราชทานทุนส่วนพระองค์ และต่อมาทุนมูลนิธิอานันทมหิดล ไปศึกษาต่อต่างประเทศ
2512 ได้รับรางวัลพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี ในฐานะครูแพทย์ที่ดีเป็นคนแรกของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
2524 ได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาบริการรัฐ
2526 รับรางวัลนักวิทยาศาสตร์ดีเด่น ประจำปี 2
