กระแสข่าวการปรับโครงสร้างน้ำมันเชื้อเพลิงของรัฐบาล โดยมีแนวคิดผลักดันแก๊สโซฮอล์ E20 ให้เป็นน้ำมันพื้นฐานของประเทศ และลดบทบาทของแก๊สโซฮอล์ 91 และ 95 กลายเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจจากผู้ใช้รถยนต์ เนื่องจากน้ำมันทั้งสองชนิด เป็นเชื้อเพลิงที่ประชาชนคุ้นเคยและใช้กันอย่างแพร่หลาย
แนวทางดังกล่าว มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มสัดส่วนการใช้เอทานอล ซึ่งผลิตจากวัตถุดิบทางการเกษตรภายในประเทศ เช่น อ้อยและมันสำปะหลัง ลดการพึ่งพาน้ำมันเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ และลดความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาพลังงานในตลาดโลก
อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่ต้องพิจารณาคือ การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องเฉพาะกับระบบการผลิตและจำหน่ายน้ำมัน แต่ยังส่งผลโดยตรงต่อประชาชนที่ใช้รถยนต์ โดยเฉพาะผู้ที่มีรถรุ่นเก่า หรือรถที่ไม่ได้ออกแบบมาให้รองรับน้ำมัน E20
แม้ E20 จะมีราคาจำหน่ายต่อลิตรต่ำกว่าแก๊สโซฮอล์ 95 ในหลายช่วงเวลา แต่มีข้อจำกัดสำคัญคือ เครื่องยนต์ต้องรองรับน้ำมันที่มีส่วนผสมของเอทานอลในสัดส่วน 20%
รถยนต์บางรุ่นสามารถใช้ E20 ได้ ขณะที่รถบางรุ่นรองรับเพียง E10 หรือแก๊สโซฮอล์ 91 และ 95 เท่านั้น หากมีการปรับลดการจำหน่ายน้ำมันชนิดเดิมจริง ย่อมเกิดคำถามว่า ผู้ใช้รถกลุ่มนี้จะมีทางเลือกอย่างไร และจะต้องรับภาระค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นหรือไม่
นอกจากนี้ การเปรียบเทียบความประหยัดระหว่างน้ำมันแต่ละชนิด ไม่ควรพิจารณาเฉพาะราคาต่อลิตร เนื่องจาก E20 มีค่าพลังงานต่อปริมาตรต่ำกว่าแก๊สโซฮอล์ 95 รถบางรุ่นจึงอาจมีอัตราสิ้นเปลืองเพิ่มขึ้น การประหยัดเงินจริงต้องคำนวณจากค่าใช้จ่ายต่อระยะทางที่ใช้งานด้วย
อีกด้านหนึ่ง การผลักดัน E20 ยังเกี่ยวข้องกับการสร้างตลาดรองรับเอทานอลภายในประเทศ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่ออุตสาหกรรมพลังงานชีวภาพและภาคเกษตรกรรม
แต่สิ่งที่ต้องติดตามคือ เมื่อความต้องการใช้เอทานอลเพิ่มขึ้น กำลังการผลิตภายในประเทศจะเพียงพอหรือไม่ และราคาวัตถุดิบทางการเกษตรจะได้รับผลกระทบอย่างไร รวมถึงรัฐบาลจะสามารถรักษาส่วนต่างราคาน้ำมันให้จูงใจประชาชนได้ในระยะยาวหรือไม่
เพราะราคาน้ำมันที่ประชาชนจ่าย ไม่ได้ขึ้นอยู่กับต้นทุนเชื้อเพลิงเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีภาษี เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมัน และค่าการตลาดเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ดังนั้น แม้จะเปลี่ยนมาใช้น้ำมันที่มีส่วนผสมของเอทานอลมากขึ้น ก็ไม่ได้หมายความว่าราคาขายปลีกจะลดลงโดยอัตโนมัติ
ประเด็นสำคัญที่รัฐบาลควรให้ข้อมูลอย่างชัดเจน คือ กรอบเวลาการเปลี่ยนผ่าน สถานะของแก๊สโซฮอล์ 91 และ 95 ในอนาคต ตลอดจนมาตรการรองรับผู้ใช้รถยนต์ที่ไม่สามารถเติม E20 ได้
รวมถึงการประสานกับผู้ผลิตรถยนต์เพื่อยืนยันข้อมูลรถแต่ละรุ่น และสร้างความมั่นใจว่าการเปลี่ยนแปลงจะไม่กระทบต่อเครื่องยนต์และเงื่อนไขการรับประกันรถยนต์
อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือ ประชาชนที่ซื้อรถยนต์มาใช้งานก่อนหน้านี้ ไม่ได้เป็นผู้กำหนดนโยบายเชื้อเพลิง หากรัฐบาลต้องการปรับโครงสร้างตลาดน้ำมัน การจัดหาทางเลือกที่เหมาะสมให้กับผู้ใช้รถทุกกลุ่มจึงเป็นเรื่องจำเป็น
ท้ายที่สุด แนวคิดผลักดัน E20 อาจเป็นส่วนหนึ่งของการปรับระบบพลังงานของประเทศ แต่การดำเนินนโยบายจะต้องคำนึงถึงความพร้อมของตลาดและผลกระทบต่อผู้บริโภคควบคู่กันไป
สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้จึงไม่ใช่เพียงรัฐบาลจะเดินหน้าผลักดัน E20 ได้เร็วแค่ไหน แต่คือจะมีมาตรการรองรับประชาชนอย่างไร หากวันหนึ่งน้ำมันที่เคยใช้เป็นประจำ ถูกลดบทบาทลงจริง
…………………………………………….
รายงานพิเศษ : ถนอมศรี จันทร์ทอง
