“เรื่องนี้ไม่ได้จบแค่ศาลวินิจฉัยว่าไม่ขัดรัฐธรรมนูญ” พริษฐ์ตั้งคำถามต่อ กกต. ใครริเริ่มบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งบัญชีรายชื่อ ใครรับรู้ และเหตุใดบัตรเลือกตั้งเขตกับบัตรประชามติจึงไม่จำเป็นต้องมีรหัสลักษณะเดียวกัน
เมื่อวันที่ 29 ก.ย.69 นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.บัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาชน โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ภายหลังศาลรัฐธรรมนูญมีมติเสียงข้างมาก 8-1 วินิจฉัยว่า การมีบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง สส.บัญชีรายชื่อ ไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ โดยนายพริษฐ์ระบุว่า ไม่ว่าประชาชนจะเห็นด้วยกับคำวินิจฉัยดังกล่าวหรือไม่ แต่ในมุมมองของตน สิ่งที่ควรถูกพูดถึงต่อคือประเด็นเรื่องความลับของการออกเสียงและความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบเลือกตั้ง
นายพริษฐ์ระบุว่า บาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง สส.บัญชีรายชื่อ มีลักษณะเป็นรหัสบัตรที่มีความเป็นเอกลักษณ์แบบหนึ่งต่อหนึ่ง ขณะที่คิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขต ระบุเพียงรหัสเล่ม จึงทำให้เกิดข้อถกเถียงเกี่ยวกับระดับความลับของการลงคะแนนแตกต่างกัน
สำหรับประเด็นว่าบาร์โค้ดทำให้การออกเสียงไม่เป็นความลับหรือไม่นั้น นายพริษฐ์อธิบายว่า หากมองเรื่องความลับในลักษณะที่ต้องไม่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ หากในทางเทคนิคสามารถเชื่อมโยงบัตรเลือกตั้ง ต้นขั้ว และบัญชีผู้ใช้สิทธิ จนสามารถตรวจสอบได้ว่าใครลงคะแนนให้ใคร ก็อาจถือได้ว่าการออกเสียงไม่เป็นความลับอีกต่อไป
ขณะที่แนวทางตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญมองว่า แม้จะมีความเป็นไปได้ในการตรวจสอบย้อนกลับทางเทคนิค แต่การดำเนินการดังกล่าวทำได้ยากและต้องฝ่าฝืนกฎหมาย จึงยังไม่ถือว่าขัดต่อหลักการเลือกตั้งโดยลับ
อย่างไรก็ตาม นายพริษฐ์ระบุว่า ศาลรัฐธรรมนูญได้ให้ความสำคัญกับประเด็นความไว้วางใจของประชาชน และมีข้อเสนอแนะต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ไม่ให้ใช้เครื่องหมายหรือสัญลักษณ์ใดบนบัตรเลือกตั้งที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลระบุตัวตนของผู้มีสิทธิเลือกตั้งกับผลการออกเสียงลงคะแนนได้
นายพริษฐ์จึงตั้งคำถามต่อ กกต. ถึงความรับผิดชอบและคำอธิบายต่อสังคมเกี่ยวกับการออกแบบบัตรเลือกตั้งที่ผ่านมา โดยระบุว่า ก่อนหน้านี้ กกต. เคยหลีกเลี่ยงการตอบคำถามหลายประเด็นที่ตนสอบถามผ่านกลไกกรรมาธิการในสภา โดยให้เหตุผลว่าเรื่องดังกล่าวอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ
เมื่อศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยแล้ว นายพริษฐ์ระบุว่า ต้องการให้ กกต. ชี้แจงอย่างชัดเจนใน 3 ประเด็น ได้แก่
- ใครเป็นผู้ริเริ่มแนวคิด ว่าบัตรเลือกตั้ง สส.บัญชีรายชื่อควรมีบาร์โค้ดที่ระบุรหัสบัตร
- เหตุใดจึงจำเป็นต้องมีบาร์โค้ดดังกล่าว หาก กกต.ให้เหตุผลว่าใช้เพื่อป้องกันการปลอมแปลงบัตรหรือป้องกันการทุจริตเลือกตั้ง แล้วเหตุใดบัตรเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขต และบัตรออกเสียงประชามติ จึงสามารถออกแบบโดยไม่จำเป็นต้องมีบาร์โค้ดหรือสัญลักษณ์ที่ระบุรหัสบัตรในลักษณะเดียวกัน
- ใครบ้างที่รับรู้ถึงการมีอยู่ของบาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้ง สส.บัญชีรายชื่อ ณ วันเลือกตั้ง เพราะหากข้อมูลดังกล่าวเป็นที่รับรู้ของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งก่อนวันเลือกตั้ง นายพริษฐ์เห็นว่าอาจเกิดช่องโหว่ที่ถูกนำไปใช้เพื่อพยายามตรวจสอบหรือข่มขู่ว่าสามารถตรวจสอบได้ว่าบุคคลใดลงคะแนนอย่างไร
นายพริษฐ์ยังระบุด้วยว่า กกต.ในฐานะองค์กรอิสระควรเป็นอิสระจากการแทรกแซงทางการเมือง แต่ในขณะเดียวกันต้องสามารถถูกตรวจสอบโดยประชาชนได้ พร้อมเรียกร้องให้ กกต.ชี้แจงประเด็นที่เกิดขึ้นต่อสังคมภายหลังศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยแล้ว
