“ธีระชาติ ก่อตระกูล” ยื่น ป.ป.ช. สอบโครงการ TH-AI Passport จับพิรุธ TOR ล็อกสเปกกำหนดผู้ให้บริการ 8 ราย แต่โผล่ใบอนุญาต Google เจ้าเดียว จี้หน่วยงานตรวจสอบเร่งคลี่คลายปมใช้งบมหาศาล
วันที่ 1 ก.ย. 69 นายธีระชาติ ก่อตระกูล หรือ แม็กซ์ StockRadars ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีและ AI ในฐานะที่ปรึกษาประธานคณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณ สภาผู้แทนราษฎร ให้สัมภาษณ์ภายหลังยื่นหนังสือถึง ป.ป.ช. ขอให้ตรวจสอบการดำเนินโครงการ TH-AI Passport ว่า จากการได้ทดลองใช้งานโครงการเบื้องต้น แต่ตั้งคำถามตั้งแต่กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง เนื่องจากเห็นว่ามีหลายประเด็นที่ผิดปกติ และอาจต้องขยายผล โดยเฉพาะเรื่องการฟ้องร้องจากการโพสต์หรือแชร์ข้อมูลบนโซเชียลมีเดีย ก่อนหน้านี้ได้พบกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และปลัดกระทรวงดิจิทัลฯ โดยย้ำเรื่องการขอเอกสารโครงการถึง 2 ครั้ง ซึ่งรัฐมนตรีฯ ยืนยันว่าจะส่งเอกสารให้ ขณะที่กรณีปลัดกระทรวงดิจิทัลฯ เคยระบุว่าเอกสารมีอยู่แล้วและสามารถเข้าไปดูได้ทางเว็บไซต์นั้น นายธีระชาติยืนยันว่าไม่เป็นความจริง เพราะบนเว็บไซต์มีเพียงการออกรายงานสด ขณะที่ภาคผนวกและรายละเอียดต่าง ๆ ไม่ได้เปิดเผยไว้
ส่วนจำนวนผู้ให้บริการในโครงการ นายธีระชาติ ตั้งข้อสังเกตว่า จากการนำเสนอมีผู้ให้บริการมากกว่า 10 ราย แต่ใน TOR ระบุว่าต้องมีอย่างน้อย 8 ราย ขณะที่เอกสารที่ได้รับกลับพบว่าใบอนุญาตมาจากผู้ให้บริการเพียงรายเดียว คือ Google ประเทศไทย จึงตั้งคำถามถึงการออกแบบ TOR ที่ระบุว่าต้องมี 8 ยี่ห้อ แต่เมื่อถึงขั้นตอนใบรับรองกลับสามารถใช้เพียงยี่ห้อเดียวได้ พร้อมฝากคำถามไปยัง Google ประเทศไทยว่า เหตุใดจึงไม่มีข้อสงสัยต่อประเด็นดังกล่าว โดยเฉพาะเมื่อบริษัทมีฐานอยู่ในสหรัฐอเมริกา และมีกฎหมายของสหรัฐฯ ที่ให้ความสำคัญกับกรณีบริษัทเข้าไปเกี่ยวข้องกับโครงการที่อาจมีข้อสงสัยเรื่องการทุจริต โดยระบุว่า ในสัญญาที่ได้รับมา Google ได้ใส่รายละเอียดเกี่ยวกับประเด็นนี้ไว้อย่างชัดเจน รวมถึงเรื่องวัฒนธรรมการพาข้าราชการไปดูงาน ซึ่งมีอยู่ใน TOR และเมื่อพิจารณาจากหลายมุมมอง เห็นว่ามีข้อสังเกตเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
นายธีระชาติ เปรียบเทียบสำหรับการทดลองใช้ TH-AI Passport ว่า ภาพรวมเป็นการทำหน้ากากขึ้นมาหนึ่งอัน แล้วต่อท่อหลังบ้านเพื่อเชื่อมต่อกับ AI ของผู้ให้บริการต่าง ๆ โดยช่วงแรกมีการตั้งคำถามเรื่อง Token และการใช้งานโมเดลจริงหรือไม่ แต่หลังเปิดให้ใช้งาน มีผู้เชี่ยวชาญด้านไอทีจำนวนมากออกมาแสดงความคิดเห็น ตนพยายามหลีกเลี่ยงการรีวิวแอปโดยตรง เนื่องจากเป็นคู่ขัดแย้งโดยตรง จึงต้องพูดในเชิงบวกมากกว่าเชิงลบ และยอมรับว่าน้ำหนักของความคิดเห็นอาจไม่เท่ากับผู้ที่ใช้งานจริง ขณะเดียวกัน ยังตั้งคำถามถึงเรื่อง Token ซึ่งเป็นหนึ่งในประเด็นที่ถูกพูดถึงตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นโครงการ โดยระบุว่า ปัจจุบันมีตัวเลขส่วนต่างประมาณ 1,621 ล้านบาท ขณะที่เมื่อวานมีผู้ใช้งาน Active ประมาณ 1 แสนคน คิดเป็นประมาณ 2.75 ล้านบาท จึงต้องตั้งคำถามว่า หากมีผู้ใช้งานในระดับดังกล่าว ส่วนต่างที่เกิดขึ้นจะมากน้อยเพียงใด โดยเฉพาะเมื่อเป็นส่วนต่างของโมเดลที่เหมารวมทั้งก้อน
“จึงเรียกร้องให้หน่วยงานตรวจสอบทำงานอย่างรวดเร็ว โดยฝ่ายค้านมีหน้าที่ชี้ให้สังคมเห็นถึงประเด็นที่พบ แต่หากหน่วยงานตรวจสอบสามารถขยับได้เร็วขึ้น ก็จะเป็นเรื่องที่ดี พร้อมแสดงความเป็นห่วงพนักงานและข้าราชการที่จำเป็นต้องปฏิบัติตามคำสั่งของผู้บังคับบัญชา เพราะเป็นกลุ่มที่น่ากังวลที่สุด โดยโครงการดังกล่าวเกิดจากการประมูลที่มีผู้เข้าร่วม 3 ราย มีทั้งการพิจารณาด้านราคาและด้านเทคนิค เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการจัดซื้อจัดจ้าง แต่เมื่อผู้ชนะมีส่วนต่างในระดับสูง จึงต้องตั้งคำถามว่าความผิดเกิดขึ้นแล้วหรือไม่ และใครจะต้องรับผิดชอบ”นายธีระชาติ กล่าว
ส่วนข้อสังเกตเรื่องการล็อกสเปกตั้งแต่ต้นทาง นายธีระชาติ กล่าวว่า ตนพยายามไม่ตัดสินว่าโครงการดีหรือไม่ดี เป็นบวกหรือลบ หรือคุ้มหรือไม่คุ้ม แต่เปรียบเทียบว่า หากมีการสอบข้าราชการแล้วพบว่ามีคนโกง แม้บุคคลนั้นจะทำงานเก่งและมีประสิทธิภาพ แต่ประเทศจะยอมรับให้เป็นข้าราชการดีเด่นหรือไม่ ประเทศควรกลับมาคิดถึงประเด็นนี้ และจุดจบของเรื่องอยู่ที่ว่า สังคมจะลุกขึ้นมาบอกได้หรือไม่ว่า ไม่ไหวแล้ว และเป็นเรื่องที่รับไม่ได้ เพราะเชื่อว่าคำพูดดังกล่าวจะเป็นจุดเปลี่ยนในที่สุด เชื่อว่า ปลายทางจะมีแสงสว่าง หากประชาชนไม่ยอมและลุกขึ้นมาบอกว่า พฤติกรรมดังกล่าวเป็นสิ่งที่รับไม่ได้ และหากมีความชัดเจนถึงขนาดนี้ แต่หน่วยงานตรวจสอบยังไม่ดำเนินการ วันหนึ่งก็จะต้องเกิดความเปลี่ยนแปลง
